Contents

Sojamelk

Sojamelk is een alternatief voor koemelk, gemaakt van gemalen sojabonen gemengd met water. Sojamelk is erg voedzaam. De melk is rijk aan eiwitten en isoflavonen, is vetarm en bevat geen cholesterol. Isoflavonen, bepaalde chemische stoffen uit planten, komen de gezondheid in verscheidene opzichten ten goede. Bovendien bevat sojamelk geen lactose, waardoor de melk geschikt is voor mensen met lactose-intolerantie. Aangezien sojamelk minder calcium bevat dan koemelk, wordt sojamelk vaak verrijkt met calcium. Daarnaast wordt de sojamelk regelmatig verrijkt met vitamine D en enkele vitamine B. Door de juiste verwerkingstechnieken toe te passen kan de bonensmaak van sojamelk verminderd of vermeden worden. Toch worden vaak smaakstoffen, suiker en zout toegevoegd om het product aantrekkelijker te maken voor de consument. In vele recepten kan sojamelk worden gebruikt als vervanger voor melk.

Productie sojamelk

Voor de productie van sojamelk gebruikt men over het algemeen sojabonen met minder smaak en een subtiele romigheid, zodat een bonensmaak wordt vermeden en een betere textuur wordt verkregen. De voorkeur wordt gegeven aan sojabonen met een doorschijnende navel. De producent werkt vaak samen met de boeren om zo een juiste boon te verkrijgen.

Reinigen

De sojabonen worden eerst gereinigd. Ongewenste delen worden verwijderd met behulp van een stenenvanger, toepassing van zwaartekracht en zeven. Bovendien worden de sojabonen gepolijst en gesorteerd op kleur.

Ontpellen

De gereinigde sojabonen worden gestoomd en mechanisch door de helft gespleten. Hierbij verliest de boon zijn pel. Deze worden weggezogen en verwerkt in diervoeder. Zo blijven de ‘cotyledonen’ over, die alle nutritionele elementen bevatten voor de sojamelk. Een bijkomend voordeel van deze processtap is de verandering in de sojaboon lecithine compositie, waardoor de emulsiestabiliteit van de sojamelk toeneemt.

Blancheren

Vervolgens worden de sojabonen 15 tot 20 minuten geblancheerd in water met een temperatuur van 85 tot 90°C. De sojaboon wordt hierdoor verteerbaar en lipoxygenase wordt geïnactiveerd, waardoor oxidatie van de in sojabonen aanwezige meervoudig onverzadigde vetzuren wordt tegengegaan. Daarnaast neemt de boon water op, waardoor deze opzwelt, zachter wordt en dus beter verwerkbaar is.

Vermalen

De gehydrateerde sojabonen worden in twee stappen vermaald met zacht en gezuiverd water. De gewichtsverhouding tussen water en bonen moet ongeveer 10:1 bedragen. Hierbij ontstaat een witte vloeibare massa met microscopisch kleine deeltjes. Door het vermalen komen alle waardevolle voedingsstoffen vrij in het water. Er ontstaat een melkachtige olie-in-water emulsie. Door homogenisatie van de vermaalde sojabonen kan het vrijkomen van voedingsstoffen door het vergroten van het productoppervlak extra worden bevorderd.

Filtreren

De onopgeloste delen van de sojaboon worden verwijderd met een decanter. De door centrifugale krachten aan de zijkant afgezette onoplosbare delen worden hierin met een interne schroef uit de decanter getransporteerd. De verwijderde dikke sojapulp van vezels wordt okara genoemd en moet zo min mogelijk water bevatten. De afgevoerde okara kan na toevoeging van water nog door een tweede decanter worden geleid. Het waswater wat hierbij ontstaat, kan vervolgens worden teruggevoerd voor gebruik bij het vermalen van de sojabonen met water. Hiermee kan de opbrengst van sojabonen met ongeveer 10% worden verhoogd. Het eiwitgehalte wordt hiermee zelfs verhoogd van 4 naar 5 gew%. Na droging, wordt okara voornamelijk gebruikt als diervoeder.

Mixen

In een grote tank worden de overige ingrediënten aan de sojamelk toegevoegd en het geheel gemengd.

Steriliseren

De houdbaarheid van de sojamelk kan worden verlengd door pasteurisatie of sterilisatie. Gecombineerd met gekoelde opslag kan sojamelk na pasteurisatie tot 8 weken worden bewaard. Vaak kiest men echter voor UHT sterilisatie. Hierbij wordt de sojamelk m.b.v. stoominjectie gedurende 5 seconde verhit op 145°C, waarna flashkoeling plaats vindt. Door deze flashkoeling worden tegelijk ook off-flavours verwijderd.

Homogeniseren

Om oproming van vetbollen tegen te gaan, wordt de hete sojamelk na de sterilisatie gehomogeniseerd.

Koelen

Met behulp van een platenwarmtewisselaar wordt de hete melk afgekoeld tot kamertemperatuur.

Afvullen

De sojamelk wordt vaak aseptisch afgevuld. De gekoelde sojamelk wordt naar de verpakkingsmachine geleid, waar het wordt omhuld door de kartonnen verpakking en meteen wordt dichtgeseald. Vervolgens worden de verpakkingen automatisch afgevuld in dozen en op een pallet geplaatst.

Editorial

Frisdranken Industrie Winters

De rijke geschiedenis van Frisdranken Industrie Winters B.V. is al aan haar derde eeuw toe. Vandaag is het afvulbedrijf meer dan ooit springlevend. Met een flexibele instelling en hoge kwaliteitsnormen is het de grootste Nederlandse frisdrankenexporteur geworden. Daarbij doen de smeermiddelen van Shell Lubricants de machines optimaal en voedselveilig draaien.

“U vraagt, Winters vult”: dat is het devies van Frisdranken Industrie Winters B.V. uit het Noord-Brabantse Maarheeze. De onderneming is niet meteen bekend bij de consumenten: het bedrijf heeft nooit frisdranken onder zijn eigen naam verkocht. Toch blikt het terug op een lange en rijke geschiedenis. Toen Willem Van Hooff op 5 augustus 1797 de eerste steen van zijn bierbrouwerij legde, kon hij onmogelijk beseffen dat die op twee eeuwen tijd zou uitgroeien tot een internationaal opererend frisdrankenbedrijf. Via overerving naar de volgende generaties kwam de leiding anno 1873 in handen van Jan Winters. Sedertdien ging de brouwerij door het leven onder zijn naam. In 1918 werd begonnen met de productie van limonades. Tot 1958 had Winters slechts regionale ambities. Daarna sloeg het bedrijf zijn vleugels uit en werd Winters producent van wereldberoemde merkartikelen als Seven-Up, Sunkist en Canada Dry. Toen de binnenlandse afzet van frisdranken stagneerde, werd in de jaren zeventig het vizier op diverse buitenlandse markten gericht.
In 1978 werd de onderneming onderdeel van TLC Beatrice International Holdings. Samen met de Belgische frisdrankenbottelarij Sunco, die tot dezelfde groep behoorde, nam zij in 1996 de Franse mineraalwaterproducent St. Alban over. Na een management buy-out ontstond in 1998 de holding Sun Beverages Company, bestaande uit Winters, Sunco en St. Alban.

Contract filling

In 1989 kwam een einde aan de licenties voor de productie van Seven-Up en andere merkartikelen voor de Nederlandse markt. Sedertdien gaat alle aandacht uit naar ‘contract filling’. Dit gebeurt in opdracht van grote internationale voedingsmiddelenconcerns, detailhandelsketens en andere commerciële organisaties. Winters vult een scala aan frisdranken, energy drinks, mixed drinks, sappen, waters en bieren met bekende merknamen af in blik. Tussen 5 en 10% van de productie is bestemd voor de eigen merken, zoals Sun Cola en Orange, Party Cola en Orange, Provita multivitaminedrank, Maresca mineraalwater en Mega Force energydrink. Zowat 95% van de volumes wordt wereldwijd uitgevoerd en daarmee is Winters meteen de grootste Nederlandse frisdrankenexporteur. Jaarlijks worden er meer dan 500 miljoen blikjes afgevuld, verpakt en logistiek verwerkt.

Momenteel telt Winters 120 mensen in vast dienstverband en enkele tientallen seizoensarbeiders. Er wordt per werkdag gedurende 24 uren in een drieploegensysteem geproduceerd en gedurende de seizoenspiek in een vier- of vijfploegenstelsel.
Om dergelijke grote aantallen te realiseren, beschikt Winters over drie productielijnen. Een belangrijk onderdeel van elke lijn is de blikfelsmachine die aan zeer hoge snelheden draait. Twee machines sluiten 1.200 gevulde blikjes per minuut af en de derde doet er nog eens 625 eenheden per minuut bij. Frans Cox, hoofd utilities en technische projecten: “Dergelijke apparaten zijn erg kapitaalintensief. Het is zeer belangrijk dat zij in goede conditie blijven om een uitstekend product met een constante kwaliteit te produceren.”

Voor de bedrijfszekerheid van de felsmachines zijn de juiste voedselveilige smeermiddelen essentieel. Sommige onderdelen worden gesmeerd met olie, andere met vet. Oliën kunnen beter warmte afvoeren en zijn regenereerbaar door filtratie. Zij worden toegepast voor de smering van (glij-)lagers en tandwielen. Vetten zijn in een zeepskelet ingekapselde oliën. Zij hebben minder warmteafvoerende eigenschappen en kunnen niet hergebruikt worden. De vetten dienen o.a. voor de smering van lagers in felsrollen. Overigens is hun smeerfrequentie lager dan die van oliën.

Eén leverancier

Tot tien jaar geleden gebruikte Winters smeermiddelen van diverse leveranciers. F. Cox: “Bij ons was echter de behoefte ontstaan om te rationaliseren in de diversiteit aan producten en aanbieders. Om meer overzicht te krijgen, besloten we om één persoon beslissingsbevoegdheid te geven en met nog maar één leverancier samen te werken. Het gevolg is dat, wanneer er nu vragen zijn, er nog maar één firma is waar je bij de juiste persoon terecht kunt. Dat is een voordeel, want door de hoge snelheden zijn de machines zeer gevoelig en moet je, indien nodig, kunnen rekenen op een snelle interventie van je smeermiddelenleverancier.”

Arjan Nieuwstraten, food sector specialist van Shell Lubricants, voegt eraan toe: “Het materiaal van een hedendaagse drankenbus is veel dunner dan voorheen en daardoor is de wijze van afdichting kritischer. Je kunt je dus voorstellen dat de toleranties waarbinnen gewerkt wordt kleiner zijn dan vroeger. Het belang van de smering is dus veel groter geworden.”

Winters kocht destijds al circa 70% van de smeermiddelen aan bij Shell Lubricants en, mede door die samenwerking, werd voor deze leverancier gekozen. “De mensen van Shell kwamen steeds meteen in actie wanneer dat nodig was. Zij stonden ook altijd paraat voor de opstart van nieuwe machines, de omschakeling naar nieuwere oliën of vetten, de ondersteuning bij het maken van smeerschema’s, enz. Daarom moesten we niet lang nadenken over de vraag met wie we verder in zee wilden gaan”, vervolgt F. Cox.

In de praktijk bestaat er nu een ‘gentlemen’s agreement’ tussen beide partijen. “Er groeide een synergie tussen onze bedrijven op basis van een jarenlange vertrouwensrelatie”, bevestigt A. Nieuwstraten. “De samenwerking met Shell Lubricants sluit nauw aan bij het verwachtingspatroon dat wij t.o.v. onze leveranciers hebben”, voegt F. Cox eraan toe.

Overigens biedt Shell aan Winters een bijkomende service met de software Lubriplan. Dit smeerbeheerssysteem geeft een juist overzicht van de inspectiepunten voor vetten en oliën in de machines en genereert gebruiksvriendelijke instructies. Zo wordt aangegeven op welke plaats en met welke frequentie gecontroleerd of gesmeerd moet worden en met welk product dat dient te gebeuren. “Bovendien bouwt Lubriplan een historiek op van de te smeren objecten. Daaruit kan soms blijken dat een periodieke smering op een bepaalde locatie minder vaak nodig is dan gepland. Dergelijke kostenoptimalisaties doen wij proactief voor Winters”, vervolgt A. Nieuwstraten.

Voedselveiligheid

In deze industrie is voedselveiligheid van het allergrootste belang en het is essentieel dat er geen contaminatie ontstaat van het afgevulde product. De afgelopen decennia werd gebruik gemaakt van minerale (motor-)oliën voor de smering van blikfelsmachines. Omdat die ongeschikt en ongeoorloofd zijn om in contact te komen met levensmiddelen, heeft Shell Lubricants een gamma ‘food grade’ oliën en vetten ontwikkeld die wel geschikt zijn voor de smering van dergelijke apparatuur. Zij kunnen worden toegepast in de voedingsindustrie en voldoen aan de Europese norm NSF H1 en de Amerikaanse FDA-H1. De FDA (Food and Drug Administration) beschouwt incidenteel contact van deze smeermiddelen met het voedingsproduct als acceptabel tot een niveau van 10 ppm (parts per million). De middelen zijn voedselveilig zonder in te boeten op hun smerende eigenschappen.

Overigens bestaan er twee soorten ‘food grade’ producten. Bij sommige felsmachines gebeurt de smering in een gesloten circuit: dat procédé wordt ‘recirculating oil’ genoemd. Voor dergelijke systemen ontwikkelde Shell Lubricants de synthetische olie ‘Shell Cassida Fluid GLE’-serie. Die heeft uitstekende smeereigenschappen en wordt erkend door vooraanstaande leveranciers van felsmachines als Angelus (VSA), FMC FoodTech (België) en Ferrum (Zwitserland). Een tweede procédé is dat waarbij het smeermiddel slechts eenmaal wordt gebruikt: het ‘total loss’-systeem. Hiervoor bracht Shell de voedselveilige minerale olie ‘Shell FM Gear Oil TLS 150’ op de markt. Die levert uitstekende prestaties, zelfs in aanwezigheid van water, sappen of bier. De olie absorbeert trouwens het water, wat roestvorming voorkomt.

Opmerkelijk is dat deze Shell-producten werden ontwikkeld in samenwerking met Frisdranken Industrie Winters. A. Nieuwstraten: “Daarbij ging onze aandacht zowel uit naar de voedselveiligheid als naar de optimalisatie van de smeermiddelprestaties. Bij Winters hebben wij veel kennis opgedaan over de smering van felsmachines met deze producten en talrijke testen hebben geleid tot de meest geperfectioneerde smeermiddelen voor deze sector.”

Kwaliteitssystemen

Grote drankenproducenten die bekende merkartikelen laten vervaardigen door contract fillers hechten niet alleen veel belang aan de kwaliteit van het eindproduct. Ook de mate waarin het productieproces wordt beheerst en hygiënerisico’s worden voorkomen, speelt voor hen een grote rol. Winters heeft daarop ingespeeld en beschikt over internationale kwaliteitscertificaten volgens de normen ISO 9000, 14001 en HACCP (hazard analysis critical control points). Bovendien is het afvulbedrijf gecertificeerd volgens de BRC-standaard (British Retail Consortium). Die bevat richtlijnen waaraan levensmiddelenproducenten moeten voldoen om aan de grote Engelse supermarkten te mogen leveren. Voor Duitse en Franse retailketens beschikt Winters tenslotte over het IFS-certificaat (International Food Standard).

Met de hoogwaardige voedselveilige smeermiddelen van Shell Lubricants en de hoge kwaliteitsnormen van Winters vaart de consument er wel bij.

FUCHS LUBRITECH FUCHS is een wereldwijde groep met …
Bedrijfsprofiel

Featured expert: Pieter Van de Schepop

toggle editorial
Tags
  • Melk
  • Filtreren
  • Blancheren
  • Koelen
  • Verpakken